Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD)

Opis

Jest to choroba występująca najczęściej po 60 roku życia. Zmiany zwyrodnieniowe dotyczą centralnej części siatkówki, która odpowiada za ostrość wzroku. Mogą występować w obu oczach i mieć różny stopień zaawansowania. Wyróżnia się dwie postacie zwyrodnienia plamki AMD – suchą i wysiękową. Pierwsza z nich ma łagodniejszy i powolny przebieg, natomiast druga jest rzadsza, ale postępuje szybciej. Przyczyny powstawania nie są do końca znane. Czynniki ryzyka to predyspozycje genetyczna, palenie tytoniu, nadwzroczność, jasny kolor tęczówek, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia gospodarki lipidowej oraz płeć żeńska.

Objawy:

Początkowo objawy mogą być mało charakterystyczna, np: pogorszenie widzenia nocą, pogorszenie widzenia do bliży. W miarę upływu czasu pacjent może się skarżyć na falowanie bądź krzywienie obrazu (tzw. metamorfopsje), w centralnym polu widzenia może pojawić się szara lub czarna, mniej lub bardziej przezroczysta plama. Im bardziej zaawansowana choroba tym większe pacjent może mieć trudności z codziennymi czynnościami takimi jak czytanie, pisanie czy rozpoznawanie twarzy.

Diagnostyka i leczenie:

Diagnoza jest stawiana na podstawie wywiadu oraz badania okulistycznego obejmującego ostrość wzroku, badanie ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz podanie kropli rozszerzających źrenicę celem oceny dna oka w tym plamki. Przy występowaniu zmian zwyrodnieniowych w rejonie plamki okulista może pokierować pacjenta na dodatkowe badania specjalistyczne takie jak optyczna koherentna tomografia (OCT) lub w przypadku podejrzenia postaci wysiękowej na badanie angiografii fluoresceinowej.

Nie ma skutecznej metody leczenia zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem. W postaci suchej wykazano iż suplementy diety zawierające antyoksydanty tj. luteina, zeaksantyna, witamina C i E, jak również cynk mogą opóźniać progresję choroby. W postaci wysiękowej jest kilka metod leczenia, jednakże jest to leczenie objawowe. Obecnie preferowane metody to terapia fotodynamiczna i iniekcje doszklistkowe preparatów anty-VEGF (VEGF to czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego). Całkowite wyleczenie nie jest możliwe. Zachorowanie nie oznacza jednak, że u pacjenta dojdzie do zmian, które nie pozwolą mu na codzienną egzystencję. Rokowanie zależy od stopnia zaawansowania choroby stwierdzonej przy postawieniu diagnozy (im wcześniej postawiona tym większa szansa na zatrzymanie zwyrodnienia). Z powodu AMD pacjent może mieć obniżony nastrój, więc warto aby w odpowiednim momencie zasięgnął pomocy psychologicznej lub psychiatrycznej. Pomocne są również odpowiednio dobrane pomoce dla słabowidzących, dostępne w specjalistycznych gabinetach okulistycznych.

Po zakończonym leczeniu u pacjentów zaleca się regularne kontrole okulistyczne, kontrolę ciśnienia tętniczego krwi, zbilansowaną dietę bogatą w antyoksydanty, zaprzestanie palenia papierosów oraz noszenie okularów z filtrem UV.

Profilaktyka

Podstawą profilaktyki jest zdrowy tryb życia opierający się na odpowiednio zbilansowanej diecie zawierającej antyoksydanty, kwasy omega 3 oraz cynk. Ważna jest odpowiednia ilość aktywności fizycznej, zaprzestanie palenia oraz stosowanie okularów z filtrem UV.